Boşanma Davası Nasıl Açılır? Dilekçe, Masraflar, Süreç ve Merak Edilen Her Şey!
Her evlilik birlikteliği bin bir umut ile kurulurken maalesef ki bazı durumlarda evlilik birlikteliğinin sürdürülmesi adeta imkansız hale gelebilmektedir. Bu durumda ise boşanma davasının açılması kaçınılmaz hale gelir. Boşanmak konusunda kararlı olan her eşin ise ilk olarak araştırma konusu yaptığı hukuki durum boşanma davası nasıl açılır? Takip edilmesi gereken hukuki...
Her evlilik birlikteliği bin bir umut ile kurulurken maalesef ki bazı durumlarda evlilik birlikteliğinin sürdürülmesi adeta imkansız hale gelebilmektedir. Bu durumda ise boşanma davasının açılması kaçınılmaz hale gelir. Boşanmak konusunda kararlı olan her eşin ise ilk olarak araştırma konusu yaptığı hukuki durum boşanma davası nasıl açılır? Takip edilmesi gereken hukuki süreç ve dava masraf ve giderleridir.
Her ne kadar hukukçu olarak hiçbir evlilik birlikteliğinin bu şekilde sona ermesini istemesek de; Özellikle evlilik birlikteliğini çekilemez hale getiren özel boşanma sebeplerinin varlığı halinde kusursuz olan eş açısından ortak yaşam sürdürülemez hale gelecektir. Ortamk yaşamın sürdürülemez hale gelmesi de boşanma davasının açılmasını zorunlu hale getirecektir. Bizde bu yazımızda boşanma davası açmak isteyen eşlere yol gösterici nitelikte olabilecek kapsamlı rehberimizi hazırladık.
- 1. Boşanmak İsteyen Birisi İlk Olarak Ne Yapmalıdır?
- 2. Adliyeye Gitmeden Boşanma Davası Nasıl Açılır?
- 2.1. Avukat Tarafından Boşanma Davasının Açılması
- 2.2. E Devletten Boşanma Davası Nasıl Açılır?
- 3. Boşanma Davası Hangi Mahkemelerde Açılır?
- 3.1. Boşanma Davalarında Yetkili Mahkemeler Neresidir?
- 4. Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır?
- 5. Çekişmeli Boşanma Davası Nasıl Açılır?
- 6. Boşanma Davası Ücretsiz Nasıl Açılır?
- 7. Evlilikten Kaç Gün Sonra Boşanma Davası Açılabilir?
- 8. Boşanma Davasında Hakim Kadına Ne Sorar?
- 9. Boşanma Davası Açmak İçin Ne Kadar Para Gerekir?
- 10. Avukatsız Boşanma Davası Ne Kadar Tutar?
- 11. Boşanma Davası Avukatlık Ücreti Ne Kadar?
- 12. Boşanmada Yasal Haklarımız Nelerdir?
- 13. SIK SORULAN SORULAR
Adım Adım Boşanma Davası Nasıl Açılır?
Boşanma Dava Türünün Belirlenmesi
Boşanma davaları, çekişmeli boşanma davası ve anlaşmalı boşanma davası olmak üzere iki farklı şekilde açılmaktadır. Boşanma davası açmadan önce takip edeceğimiz hukuki sürecin tam olarak belirlenebilmesi için öncelikle boşanma davasının türünün belirlenmesi gerekir.
Anlaşmalı Boşanma Davası
Anlaşmalı boşanma eşlerin evlilik birlikteliğini sona erdirme konusunda, velayet, çocuk ile kişisel ilişki ve nafaka, tazminat, mal paylaşımı gibi tüm konularda karşılıklı olarak anlaşmaya varmış olmaları halinde açılır. Eşler arasında bu konuların bir veya bir kaçı üzerinde bir uyuşmazlık bulunması halinde ve evlilik birlikteliği 1 yıldan az sürmüş olması durumunda anlaşmalı boşanma davası açılamamaktadır.
Çekişmeli Boşanma Davası
Çekişmeli boşanma davası ise; Eşlerden herhangi birisinin boşanmayı kabul etmemesi veya yukarıda sıralamış olduğumuz boşanmanın sonuçları hakkında bir uyuşmazlık bulunması halinde açılır. Örneğin her iki eş boşanmayı kabul etmelerine rağmen çocuğun velayeti konusunda anlaşamamaları halinde dahi çekişmeli boşanma davası açılır.
Boşanma Dava Dilekçesinin Hazırlanması
Yukarıda özelliklerini belirtmiş olduğumuz boşanma türünün belirlenmesinden sonra ikinci ve en önemli aşamalardan olan boşanma dava dilekçesinin hazırlanması aşamasına geçilir.
Anlaşmalı Boşanma Dava Dilekçesinin Hazırlanması
Yasal bir zorunluluk bulunmasa da; Anlaşmalı boşanma dilekçesinden önce; Anlaşmalı boşanma protokolünün hazırlanması bu hukuki süreci oldukça kısaltabilecek hatta bazı durumlarda tek celsede dahi boşanmak mümkün olabilecektir. Anlaşmalı boşanma dava dilekçesinden önce boşanma protokolü hazırlanması durumunda hazırlayacağımız anlaşmalı boşanma dava dilekçesi ile, anlaşmalı boşanma protokolünün birbiri ile çelişmemesi gerekir. Her iki eş boşanma protokolünde yazılı olan hususları herhangi bir baskı ve tehdit altında olmadan imzalayıp kabul ettiklerini beyan etmeleri gerekir.
Çekişmeli Boşanma Dava Dilekçesinin Hazırlanması
Çekişmeli boşanma dilekçesi hazırlanırken ise dikkat edilmesi gereken en önemli husus; yazımızın ilerleyen bölümlerinde değineceğimiz boşanma sebeplerinin gerekçeleri ile dava dilekçesinde belirtilmesi gerekir. Ayrıca buna ilişkin yasal delillerimiz boşanma dilekçesinde detaylı bir şekilde belirtilmelidir.
Delillerin Belirlenmesi / Toplanması
Yukarıda belirtmiş olduğumuz aşamalardan sonra boşanma dava dilekçesi belirtmiş olduğumuz gerekçelerin deliller ile desteklenmesi gerekir. Anlaşmalı boşanma davasında genellikle bu deliller evlilik birliğinin temelinden sarsıldığına yönelik olduğu gibi; Çekişmeli boşanma davalarında ise ileri sürülen boşanma sebeplerinin mevcut evlilik birlikteliğinde bulunup bulunmadığına yöneliktir. Boşanma dava dilekçesinde ayrıca nafaka, velayet, maddi ve manevi tazminat gibi talepler bulunması halinde de buna ilişkin tüm bilgi ve belgeler dilekçemize eklenmelidir.
Boşanma Davasının Açılması
Boşanma dava türüne uygun şekilde yukarıda belirtmiş olduğumuz hazırların tamamlanmasından sonra görevli ve yetkili mahkemelerin bulunduğu yargı mercilerine başvurarak boşanma davası açılmalıdır. Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davalarında her iki durumda da görevli mahkeme aile mahkemeleridir. Yetkili mahkemeler ise davacının ikamet adresi, davalının ikamet adresi ya da her iki eşin son olarak birlikte 6 ay süre ile ikamet etmiş olduğu yer mahkemeleridir. Hazırlamış olduğumuz boşanma dava dilekçesi ile birlikte bu yetkili mahkemelerin bulunduğu yargı birimlerinde bulunan tevzii bürolarına müracaat ederek boşanma dava sürecini yasal olarak başlatabiliriz.
Boşanma Davası Harç ve Masraflarının Yatırılması
Boşanma dava dilekçesi hazırlandıktan sonra mahkeme veznesi tarafından belirlenen harç ve masrafların mahkeme veznesine yatırılması gerekir. Boşanma davası masraf, harç ve giderleri hakkında yazımızın sonunda bilgi sahibi olabilirsiniz.
Dava Dilekçesinin Davalıya Tebliği
Boşanma davası açıldıktan sonra yapılacak ilk hukuki işlem boşanma dava dilekçesinin, davalı tarafa tebliğidir. Dava dilekçesinin davalıya tebliğinden sonra yasal süre zarfında davalı taraf dilekçede yer alan hususlara yazılı olarak cevap verebilecektir.
Cevap Dilekçesi ve İkinci Cevap Dilekçesinin Sunulması
Davalı taraf mahkemeye cevap dilekçesi sunması halinde bu kez davacı taraf gerek görülmesi halinde cevap dilekçesi ve hatta ikinci cevap dilekçesini yine yasal süre zarfında mahkemeye sunabilecektir.
Ön İnceleme Duruşması
Boşanma davasında ön önceleme duruşmasında davasının boşanma dilekçesinde ve davalının cevap dilekçesinde belirtmiş olduğu hususlar ve iddialar değerlendirilir. Taraflara delillerini sunmaları için gerektiğinde süre tanınabilir. Herhangi bir usuli eksikliğin bulunmaması halinde ise tahkikat aşamasına yani boşanma davasının diğer aşamalarına geçilir.
Tahkikat Duruşması ve Tarafların Dinlenmesi
Tahkikat duruşmasında ise tarafların daha önceki beyanları doğrultusunda gerekli inceleme ve araştırmalar yapılır. Özellikle çekişmeli boşanma davalarında boşanma nedenlerinin var olup olmadığı konusunda ve kusurlu eşin tespiti yönünde araştırmalar yapılır. Dava dilekçesinde tanık dinlenmesi yönünde bir talep bulunması durumunda ise tanıklar dinlenir.
Sözlü Yargılama Aşaması
Sözlü yargılama aşaması boşanma davalarının en önemli aşamasıdır. Çünkü Taraflar son olarak bu aşamada dinlenerek büyük ölçüde karar aşamasına geçilir. Boşanmanın tüm ferileri hakkında incelenecek başkaca bir husus ve toplanacak başkaca bir delil bulunmaması halinde ise karar aşamasına geçilir.
Karar Aşaması
Boşanma sebepleri ve boşanmanın ferileri hakkında araştırılarak başkaca bir husus bulunmaması halinde mahkemece karar verilir. Kısa kararın açıklanmasından sonra kararın gerekçeleri detaylı bir şekilde açıklanarak bu karar taraflara tebliğ edilir.
İstinaf Aşaması
Kararın taraflara tebliğinden sonra kararda usul ve esasa yönelik bir eksiklik bulunduğu düşünen taraf bu konuda istinaf kanun yolu hakkını kullanabilecektir.
Boşanma Kararının Kesinleşmesi
İstinaf kanun yolunun kullanılması veya kararın bölge adliye mahkemesi tarafından onanmasından sonra boşanma kararı kesinleşerek boşanma dava süreci tamamlanmış olur.
Boşanmak İsteyen Birisi İlk Olarak Ne Yapmalıdır?
Boşanma davası açmak isteyen birisi bu hukuki süreci, boşanma avukatı aracılığı ile takip edilmesini istemesi halinde ilk olarak bu konuda deneyimli hukukçu avukatlardan destek alması gerekir. Avukata bu konuda vereceğiniz vekalet sonrasında tüm hukuki süreç boşanma avukatı tarafından başlatılarak sonuçlandırılır.
Avukatsız boşanma davası açılmak istenmesi halinde ise yukarıda sıralamış olduğumuz aşamaları takip edebilirsiniz. Boşanma davası avukatsız olarak açılmak istenmesi durumunda ise; İlk olarak boşanma davasının türünün (Anlaşmalı / Çekişmeli) belirlenmesi gerekir. Bu tespitten sonra adım adım boşanma davası nasıl açılır başlığımızda belirttiğimiz işlemleri takip edebilirsiniz.
Adliyeye Gitmeden Boşanma Davası Nasıl Açılır?
Adliyeye gitmeden boşanma davası açabilmemizin iki farklı yolu vardır.
-
Avukat Tarafından Boşanma Davasının Açılması
Her ne kadar “boşanma avukatı” olarak ayrı bir meslek tanımlaması bulunmasa da; Boşanma davaları ile birlikte diğer aile hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda tecrübe sahibi olan hukukçular genellikle uygulamada boşanma avukatı olarak tabir edilir.
Dava öncesinde bu konuda hukuki destek alınması ve halinde boşanma davasının açılmasından karar aşamasına kadar tüm hukuki işlemler vekil aracılığı ile yerine getirilir. Bu durumda boşanma davası açmak isteyen tarafın adliyeye gitmesine gerek kalmamaktadır.
-
E Devletten Boşanma Davası Nasıl Açılır?
Adliyeye gitmeden boşanma davası açabilmenin diğer bir yolu e-devlet (uyap vatandaş portal) aracılığı ile boşanma davasının açılmasıdır. Boşanma dava dilekçesi uyap editör programı aracılığı ile hazırlanarak sisteme yüklenmesi ve devamında yine mahkeme harç ve giderlerinin online olarak yatırılması halinde adliyeye gitmeden boşanma davası açılabilir. Ancak e-devletten boşanma davası açabilmemiz için boşanma dava dilekçesinin elektronik imza ile imzalanması gerekir. Bu nedenle e-imza sahibi olunmaması halinde bu yolun kullanılması mümkün değildir.
Boşanma Davası Hangi Mahkemelerde Açılır?
Boşanma davalarında görevli mahkemeler diğer aile hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda olduğu gibi “Aile Mahkemeleridir.” Boşanma davasının açılmak istendiği yargı biriminde ayrıca aile mahkemesi bulunmaması halinde ise bu görev yine aile mahkemesi sıfatı ile Asliye Hukuk Mahkemelerine aittir.
Boşanma Davalarında Yetkili Mahkemeler Neresidir?
Boşanma davasında yetkili mahkemeler konusunda farklı alternatiflerimiz vardır.
- Davacı eşin ikametinin bulunduğu yer,
- Davalı eşin ikamet adresinin bulunduğu yer,
- Her iki eşin son olarak 6 ay süre ile birlikte ikamet etmiş oldukları yer,
Mahkemeleri boşanma davalarında yetkili mahkemelerdir. Davacının bu üç yargı biriminden herhangi birisinde anlaşmalı veya çekişmeli boşanma fark etmeksizin dava açma hakkı vardır.
Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır?
Anlaşmalı boşanma davasında da yine görevli ve yetkili mahkemeler yukarıda belirtmiş olduğumuz gibidir. Ancak anlaşmalı boşanma davalarının kısmen farklı yönleri bulunması nedeniyle ayrı başlıklar halinde konunun irdelenmesinde yarar görüyoruz.
Yukarıda yapmış olduğumuz tanımdan da anlaşılacağı üzere anlaşmalı boşanma davası; Eşlerin evlilik birliğinin sona ermesi durumu başta olmak üzere boşanmanın diğer tüm ferileri üzerinde karşılıklı olarak anlaşmaya varmaları halinde açılabilmektedir. Anlaşmalı boşanma davası öncesinde eşlerin kendi özgür ve hür iradeleri ile hazırlayacakları anlaşmalı boşanma protokolü ile bu süreç çok daha kısa sürede tamamlanabilecektir.
Anlaşmalı boşanma davasını çekişmeli boşanma davasından ayıran diğer bir önemli kriter ise eşlerin; Anlaşmalı boşanma dava dilekçesi ve anlaşmalı boşanma protokolünde yer alan hususları hakim huzurunda tekrar etmeleri gerektiği zorunluluğudur. Bu zorunluluğun yasal dayanağını ise Türk Medeni Kanunumuzun 166/3. Paragrafı oluşturur.
Hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır.
Çekişmeli Boşanma Davası Nasıl Açılır?
Çekişmeli boşanma davası, anlaşmalı boşanma davalarına göre daha uzun bir hukuki sürece tabi olabilmektedir. Bunun en temel nedeni ise boşanma kararı ile birlikte, boşanma dava dilekçesinde yer alan boşanma sebeplerinin varlığının mevcut evlilik birliğinde var olup olmadığının tespitinin gerektiğidir.
Bununla birlikte çekişmeli boşanma davasında nafaka ve tazminat gibi maddi talepleri bulunması halinde evlilik birliğinin sona ermesinde kusurlu olan eşin tespiti gerekir. Son olarak ile eşler arasında çocuğun velayeti konusunda bir uyuşmazlık bulunması durumunda mahkemece “çocuğun üstün menfaati” araştırılarak bir karar verileceğinden tüm bu hususlar boşanma davası süresine etki edebilmektedir.
Boşanma Davası Ücretsiz Nasıl Açılır?
Boşanma davasının ücretsiz daha anlaşılabilir şekilde mahkeme harç ve giderlerinden muaf olarak açılabilmesi için boşanma davasını açan davacının bu yönde bir talebinin bulunması gerekir.
Ancak bu konuda yapılan her talebin doğrudan mahkeme tarafından kabul edildiğini söyleyemeyiz. Boşanma dava dilekçesine eklenecek olan kişinin maddi ve ekonomik duruma ilişkin bilgi ve belgeler incelendikten sonra mahkemece davacının mahkeme harç ve giderlerini karşılayacak ekonomik durumunun bulunmadığı yönünde bir kanaat oluşması halinde boşanma davası ücretsiz olarak açılabilmektedir.
Evlilikten Kaç Gün Sonra Boşanma Davası Açılabilir?
Sadece anlaşmalı boşanma davalarının açılabileceği süre bakımından bir kısıtlama vardır. Anlaşmalı boşanma davasının açılabilmesi için öncelikle eşlerin en az 1 yıldır resmi olarak evli bulunmaları gerekir.
Ancak çekişmeli boşanma davalarında böyle bir süre kısıtlaması yoktur. Evlilik birliğinin kurulmasından itibaren her zaman çekişmeli boşanma davasının açılması mümkündür. Bu durumda ise boşanma dava dilekçesinde boşanma nedenlerinin etraflı bir şekilde belirtilmesi gerekir.
Boşanma Davasında Hakim Kadına Ne Sorar?
Boşanma davası nasıl açılır konusunda bir araştırma yapıyorsanız bilgi sahibi olmanız gereken bir başka hukuki konu ise mahkeme hakimi tarafından taraflara yöneltilebilecek soruların niteliğidir. Bu konuda bir genelleme yapılması oldukça zordur. Çünkü özellikle çekişmeli boşanma davalarında yer alan boşanma sebeplerine göre taraflara yöneltilecek sorularda değişebilecektir. Buna rağmen genel hatları ile kadın veya erkek eş fark etmeksizin taraflara yöneltilmesi muhtemel soruları aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.
- Neden boşanmak istiyorsunuz?
- Aile birliği içerisinde sözlü veya fiziksel şiddet görüyor musunuz?
- Eşinizin sadakat yükümlülüğünü ihlal eden davranışları var mı?
- Fiilen ayrı mı yaşıyorsunuz?
- Eşiniz ile tekrar bir araya gelme ihtimaliniz var mı?
- Çocuğun velayetini istiyor musunuz?
- Nafaka talebiniz var mı?
- Maddi ve manevi tazminat talebiniz var mı?
Boşanma Davası Açmak İçin Ne Kadar Para Gerekir?
Boşanma davası açılması sırasında davacıdan bir takım yargılama giderleri ile mahkeme harçları talep edilir. Bu ücretler ve masraflar boşanma davasının avukat aracılığı ile veya avukatsız olarak açılmasına göre değişiklik gösterir.
Avukatsız Boşanma Davası Ne Kadar Tutar?
Avukatsız boşanma davasında sadece davacıdan mahkeme harç ve yargılama giderleri talep edilir. Tanık sayısına göre bir masraflar değişiklik gösterebilir. Ancak içinde bulunduğumuz yıl itibariyle avukatsız boşanma davasında yaklaşık olarak 4.000 TL tutarında mahkeme harç ve giderleri peşin olarak davacı taraftan talep edilir.
Boşanma Davası Avukatlık Ücreti Ne Kadar?
Boşanma davasının avukat aracılığı ile açılmak istenmesi halinde ise yukarıda belirtmiş olduğumuz mahkeme harç ve yargılama giderleri haricinde vekalet ücreti de talep edilir. Bu ücretin belirlenmesinde ise “Avukatlık Asgari Ücret Tablosu” dikkate alınır.
Boşanmada Yasal Haklarımız Nelerdir?
- Nafaka talep etme hakkı (iştirak, yoksulluk ve tedbir nafakası)
- Maddi ve manevi tazminat talep etme hakkı
- Çocuğun velayetini talep etme hakkı
- Çocuk ile kişisel ilişki kurma
- Mal paylaşımı hakkı
- Aile konutunun korunmasını talep etme hakkı
- Maddi tazminat hakkı
- Manevi tazminat talep etme hakkı
- Ziynet eşyalarını talep etme hakkı
- Aile konutunun korunmasını isteme hakkı
Yukarıda sıralamış olduğumuz boşanma davası ile birlikte talep edebileceğimiz haklarımız bakımından kadın veya erkek konusunda herhangi bir ayrım yapılmamıştır. Dilerseniz bu konuda daha detaylı bilgi sahibi olabilmek için “Boşanmada Tazminat Örnekleri” ve “Boşanmada Kadının Hakları” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Boşanma Sebepleri ve Boşanmaya Neden Olabilecek Davranışlar
Boşanma davası nasıl açılır konusunda bir araştırma yapıyorsanız bilgi sahibi olmanız gereken bir başka önemli konu ise; Türk Medeni Kanunumda düzenlenmiş olan boşanma sebepleridir. Boşanma dava dilekçesinde bu sebepleri ileri sürerken aşağıdaki hususları dikkate alabilirsiniz.
| Boşanma sebebi | Örnek davranışlar |
|---|---|
| Zina (Aldatma) | Eşin başka biriyle cinsel ilişki yaşaması, evlilik dışı cinsel birliktelik kurması. |
| Hayata kast | Eşini öldürmeye teşebbüs etmek, zehirlemek veya yaşamına yönelik ciddi saldırıda bulunmak. |
| Pek kötü veya onur kırıcı davranış | Eşe fiziksel şiddet uygulamak, ağır hakaretlerde bulunmak, aşağılamak ve insanlık dışı muamelede bulunmak. |
| Suç işleme | Hırsızlık, dolandırıcılık gibi yüz kızartıcı suçlar işlemek. |
| Haysiyetsiz hayat sürme | Sürekli olarak fuhuş yapmak, suç ve ahlaka aykırı yaşam tarzını evlilik birliğini çekilmez hâle getirecek şekilde sürdürmek. |
| Terk | Haklı bir neden olmaksızın ortak konutu terk etmek ve kanundaki ihtar koşullarına rağmen geri dönmemek. |
| Akıl hastalığı | İyileşmesi mümkün olmayan akıl hastalığının bulunması ve bu durumun ortak hayatı diğer eş için çekilmez hâle getirmesi. |
| Evlilik birliğinin temelinden sarsılması | Sürekli hakaret etmek, fiziksel veya psikolojik şiddet uygulamak, sadakatsiz davranmak, eşin ailesinin evliliğe sürekli müdahalesine izin vermek, ekonomik şiddet uygulamak. |
